Doğum
20 iyul, Qırmızı Qəsəbədə, döyüş mükafatları ilə qayıtmış Xaqay Zaxaryayevin ailəsində.
Qafqazın Yerusəlimi adlanan Qırmızı Qəsəbədə bir insan doğuldu — bu yerin ilk diplomlu jurnalisti və ən sədaqətli salnaməçisi.
O, torpaq və zəhmət adamları haqqında, rayonun təsərrüfat qayğıları haqqında yazırdı — və eyni zamanda ölçülməyən şeylər haqqında: yaddaş, ev, dağ yəhudilərinin sakit qüruru. Ömrü qısa oldu. Sözü isə onilliklərlə yaşadı.
O, məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirdi — qəsəbədə bu gün də onun haqqında danışmağa məhz bu cümlə ilə başlayırlar.
1960-cı illərin əvvəlində Raşbil Xaqay oğlu Moskva Dövlət Universitetində jurnalistika hazırlığı keçdi və Bakıda Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində ixtisas təhsilini tamamladı. Beləliklə, Qırmızı Qəsəbədə ilk dəfə olaraq öz damı altında doğulmuş diplomlu jurnalist meydana çıxdı.
Bir neçə il Quba rayon icraiyyə komitəsində şöbə müdiri vəzifəsində çalışdı, lakin taleyi rayon qəzeti «Şəfəq»in redaksiya masası arxasına oturduğu gündən etibarən həll olundu. 1966-cı ildən 1978-ci ilədək o, qəzetin xüsusi müxbiri olaraq qaldı — bizim bu gün onun irsi adlandırdığımız demək olar ki, hər şeyi özündə cəmləyən on iki il.
Onun materialları rayonun hüdudlarından çox-çox kənara çıxırdı: «Sovet kəndi», «Bakinski raboçi», «Selskaya jizn», ixtisaslaşmış «Sadovodstvo». Oçerklər və reportajlar, müxbir məktubları və satirik qeydlər, zəhmət adamlarının portretləri — o, plan rəqəminin arxasında insanı görməyi bacarırdı.
Paralel olaraq — başqa, sakit bir əmək. O, şeirlər və hekayələr yazırdı. Sağlığında onları demək olar ki, çap etdirmirdi. «Evimdə hələ dünyaya açılmamış doqquz kitabım var» — deyirdi ailəsinə.
1978-ci il may ayının 16-da Raşbil Zaxaryayev dünyasını dəyişdi — hələ otuz doqquz yaşı tamam olmamışdı. Geridə həyat yoldaşı, doqquz övladı və onun boş kürsüsünə uzun müddət alışa bilməyən redaksiya qaldı.
Evimdə hələ dünyaya açılmamış
doqquz kitabım var.
1966-cı ildən 1978-ci ilə qədər — fasiləsiz, «yüngül» mövzulara aludə olmadan. Sütun-sütun, həftə-həftə, rayon — qəzet səhifəsinin güzgüsündə. Kənd təsərrüfatı, bağçılıq, zəhmət adamlarının portretləri, təsərrüfat problemləri, qəsəbənin sakit salnaməsi.
Onun materialları respublikanın diqqətini rayonun aqrar sahəsinə yönəldirdi. Həmkarları deyirdilər ki, onun istedadı vardı — plan rəqəminin arxasında insanı görmək.
Əgər Raşbil Xaqay oğlu məni başqa cür qəbul etsəydi —
bir daha ona müraciət etməzdim.
20 iyul, Qırmızı Qəsəbədə, döyüş mükafatları ilə qayıtmış Xaqay Zaxaryayevin ailəsində.
M. V. Lomonosov adına MDU-da hazırlıq və Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsi.
Onun peşəkar simasını müəyyən edəcək rayon qəzetində on iki illik fəaliyyətin başlanğıcı.
16 may. Qırmızı Qəsəbənin yəhudi qəbiristanlığında dəfn olundu. Geridə həyat yoldaşı, doqquz övlad və onlarla nəşr olunmamış mətn qaldı.
Ailə xatirəsinə görə Raşbil Xaqay oğlunun arzuladığı nəşr avqustda çıxmağa başladı.
Onun həyatı və fəaliyyəti haqqında ilk sənədləşdirilmiş kitab.
Mayda «Süd satan Tevye»nin Azərbaycan nəşri təqdim olundu. Həmin ildə 70 illik yubileyinə görə qəsəbədə onun adını daşıyan küçə yarandı.
Bakıda beynəlxalq simpozium keçirildi; qəsəbədə dağ yəhudi ədəbiyyatçıları haqqında foto sərgi açıldı.
Raşbil Zaxaryayevin həyatı haqqında ikinci xatirə nəşrinin hazırlığı barədə məlumat verildi.
Qəsəbədə sərgi. Moskvada, RYK-da xatirə gecəsi. Qubada ayrıca gecə. STMEGİ tərəfindən onun həyatı və yaradıcılığı haqqında sənədli film.
86 illik yubileyə həsr olunmuş bioqrafik nəşrlər; cuhuri dilində ədəbi oxulularda yaradıcılığının xatırlanması.
Qırmızı Qəsəbədə 70 illik yubileyinə həsr olunaraq küçəyə ad verildi — Raşbil Zaxaryayev küçəsi. Bu gün qəsəbənin şəhər toxumasının bir hissəsidir.
Raşbil Xaqay oğlunun arzuladığı nəşr ailəsi və icma tərəfindən yaradıldı. 2002-ci ilin avqustundan çap olunur.
Həmkarları və qohumları tərəfindən toplanmış ilk xatirə kitabı. Raşbil Zaxaryayevin həyatı və fəaliyyəti haqqında nəşr.
Şolom-Aleyxemin «Süd satan Tevye» əsərinin tərcüməsi və təqdimatı — mədəni niyyətin reallaşması. Tel-Əviv, Şolom-Aleyxem muzeyi.
2014-cü ildə Bakıda beynəlxalq simpozium və qəsəbədə foto sərgi. 2024-cü ilin xatirə proqramı: Moskva, Quba, Sloboda.
STMEGİ Beynəlxalq Xeyriyyə Fondunun onun həyatı və yaradıcılığı haqqında filmi — 2024 xatirə gecəsində premyera.
O, onların böyüməsini görməyə imkan tapmadı. Lakin məhz onlar — və onların övladları — bu səhifələrin yazılmasını mümkün edən davam oldular.